Haruki Murakami kojarzy się przede wszystkim z literaturą, samotnymi bohaterami, jazzem i długimi nocnymi spacerami. Zanim jednak został jednym z najbardziej rozpoznawalnych pisarzy współczesnego świata, prowadził w Tokio własny klub jazzowy. Peter Cat działał w latach 1974–1981. Po ponad czterech dekadach jego nazwa wraca w programie EFG London Jazz Festival. To opowieść nie tylko o literackiej nostalgii, lecz także o japońskim jazzie, kulturze słuchania i muzykach, którzy mimo odejścia swoich mistrzów nie przestają grać.
Zanim powstały wielkie powieści
W 1974 roku Haruki Murakami miał 25 lat. Wspólnie z żoną prowadził w Tokio klub jazzowy Peter Cat. Nie był to literacki pomysł ani fikcyjna przestrzeń z jednej z jego powieści. Był to prawdziwy biznes, wymagający codziennej pracy, organizowania koncertów, obsługi klientów i dbania o muzykę.
Lokal znajdował się początkowo w Kokubunji, a w 1977 roku został przeniesiony do dzielnicy Sendagaya. Peter Cat działał do 1981 roku. Murakami był właścicielem i współprowadzącym klub, a doświadczenie pracy w tym miejscu stało się jednym z ważnych elementów jego późniejszej biografii. Barbican przypomina historię Peter Cat w zapowiedzi londyńskiego wydarzenia.
To doświadczenie nie pozostało bez wpływu na jego późniejszą twórczość. W powieściach Murakamiego muzyka często jest czymś więcej niż tłem. Pojawia się jako sposób opowiadania o pamięci, emocjach, relacjach i samotności. Jazz nie jest dekoracją świata przedstawionego, lecz częścią jego konstrukcji.
Klub słuchania, nie tylko miejsce koncertów
Współczesny słuchacz może kojarzyć jazz przede wszystkim z klubem, w którym na scenie występuje zespół, a publiczność rozmawia, pije i reaguje na muzykę. Kultura japońskich klubów jazzowych ma również inną tradycję – miejsca, w których samo słuchanie nagrań stanowi główne doświadczenie. Starannie dobrane płyty, dobry system audio, skupienie i możliwość wielokrotnego powracania do tych samych utworów tworzą specyficzną relację między muzyką a odbiorcą.
Peter Cat warto umieścić w szerszej historii takich przestrzeni. Murakami był nie tylko właścicielem klubu, ale także kolekcjonerem i pasjonatem jazzu. Nie należy jednak utożsamiać całej japońskiej kultury jazzowej z jednym lokalem. To jeden z interesujących punktów wejścia do znacznie większej historii, w której spotykają się lokalne tradycje, amerykańskie wzorce i własny język japońskich muzyków.
Trzy zespoły, trzy spojrzenia na jazz
21 i 22 listopada 2026 roku Barbican w Londynie organizuje projekt Haruki Murakami’s Jazz at Peter Cat: A Japanese Jazz Night. Wydarzenie przygotowano z udziałem trzech zespołów reprezentujących różne oblicza japońskiej sceny: Junko Onishi Trio, Sachi Hayasaka / TReS oraz The Blend. Aktualny program i informacje o biletach publikuje Barbican.
Pierwszym z zespołów jest Junko Onishi Trio. Junko Onishi to pianistka o międzynarodowej renomie, znana z mocnego zakorzenienia w tradycji modern jazzu i własnego, wyrazistego języka. Jej kariera obejmuje zarówno działalność w Japonii, jak i współpracę z muzykami amerykańskimi.
Drugą formacją jest TReS, trio związane z saksofonistką Sachi Hayasaką. Trzecim zespołem jest The Blend, formacja założona przez Yoshio „Chin” Suzukiego. To właśnie jej historia nadaje całemu wydarzeniu szczególny wymiar.
Yoshio „Chin” Suzuki – od Watanabe Sadao do Jazz Messengers
Suzuki był jedną z ważnych postaci powojennego japońskiego jazzu. W latach 1969–1973 występował w zespołach Watanabe Sadao i Masabumiego Kikuchiego. W 1973 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Rok później dołączył do zespołu Stana Getza, a w połowie dekady współpracował z Art Blakey & The Jazz Messengers.
Po powrocie do Japonii w 1985 roku rozwijał własne projekty, między innymi MATSURI, EAST BOUNCE, BASS TALK i The Blend. Był nie tylko instrumentalistą, ale również kompozytorem, konsekwentnie budującym własny repertuar. Jego oficjalna biografia i komunikat po śmierci artysty dokumentują tę drogę oraz współpracę z muzykami japońskimi i amerykańskimi.
Yoshio Suzuki zmarł 23 września 2026 roku w wieku 80 lat. Informację potwierdziła jego rodzina i współpracownicy w oficjalnym komunikacie. Komunikat i biografia artysty.
The Blend – muzyka, która będzie kontynuowana
The Blend powstał w 2019 roku. W pierwotnym składzie znaleźli się Yoshio Suzuki na kontrabasie, Kosuke Mine na saksofonie, Keisuke Nakamura na trąbce, Hakuei Kim na fortepianie i Tamaya Honda na perkusji. Zespół wydał między innymi albumy Five Dance i Expectation.
Po śmierci lidera muzycy zdecydowali się kontynuować działalność jako kwartet. W oficjalnym komunikacie przekazano, że Suzuki pozostawił kolegom prośbę, aby dalej nieśli muzykę i ducha zespołu. Londyński występ będzie więc ważnym momentem w historii formacji: nie próbą zastąpienia założyciela, lecz dalszym ciągiem wspólnej pracy.
Japoński jazz w archiwach i na współczesnej scenie
Wydarzenie inspirowane Peter Cat warto zestawić z inną propozycją festiwalu. 21 listopada w Barbican odbędzie się bezpłatna sesja słuchania płyt przygotowana przez BBE Music. Kolekcjonerzy Tony Higgins i Mike Peden zaprezentują nagrania japońskiego jazzu z okresu od końca lat sześćdziesiątych do początku osiemdziesiątych. Program EFG London Jazz Festival zawiera szczegóły wydarzeń towarzyszących.
To szczególnie ważny czas dla rozwoju japońskiego jazzu. Muzycy coraz wyraźniej budowali własną tożsamość artystyczną, nie ograniczając się do naśladowania amerykańskich wzorców. Rozwijały się zarówno bardziej tradycyjne formy modern jazzu, jak i free jazz, fusion oraz rozbudowane projekty orkiestrowe. Dla kolekcjonerów ten okres oznacza bogactwo nagrań, które dziś ponownie trafiają do obiegu. Warto przypomnieć choćby działalność Three Blind Mice, wydawnictwa dokumentującego japońskich muzyków od 1970 roku.
Peter Cat – miejsce, które stało się ideą
Murakami nie będzie obecny podczas londyńskiego wydarzenia, ale udzielił zgody na jego organizację. Projekt wykorzystuje narrację mówioną, scenografię i specjalnie przygotowane materiały wizualne. Organizatorzy chcą przywołać atmosferę dawnego klubu, a jednocześnie przedstawić współczesnych japońskich muzyków i ich interpretacje jazzowych tradycji.
Nie chodzi więc o rekonstrukcję konkretnego wieczoru z 1977 roku ani o próbę odtworzenia dawnego klubu jeden do jednego. Najciekawsze jest to, że Peter Cat staje się punktem wyjścia do spotkania kilku pokoleń i różnych muzycznych doświadczeń. Z jednej strony mamy Murakamiego i jego literacką wyobraźnię, z drugiej – pianistkę Junko Onishi, zespół TReS i muzyków The Blend, którzy kontynuują działalność po odejściu swojego lidera.
Jazz nie jest tutaj muzealnym eksponatem. Jest żywą tradycją, którą każdy kolejny muzyk interpretuje na własny sposób. I może właśnie dlatego historia Peter Cat wciąż jest tak interesująca. Bo prawdziwe kluby jazzowe nigdy nie żyją wyłącznie wspomnieniami. Żyją muzyką, która rozbrzmiewa w nich dziś.
Informacje o wydarzeniu
- Wydarzenie: Haruki Murakami’s Jazz at Peter Cat: A Japanese Jazz Night
- Miejsce: Barbican Centre, Londyn
- Daty: 21–22 listopada 2026
- Wykonawcy: Junko Onishi Trio, Sachi Hayasaka / TReS, The Blend
- Organizatorzy: Barbican i Serious
Więcej informacji: Barbican – Haruki Murakami’s Jazz at Peter Cat.