Są koncerty, które po latach stają się czymś więcej niż zapisem jednego wieczoru. „Sunrise” dokumentuje spotkanie Don Cherry’ego, Collina Walcotta i Leona Thomasa, zarejestrowane 5 marca 1977 roku w Pease Auditorium w Ypsilanti w stanie Michigan. Nagranie przez dekady krążyło wśród nielicznych słuchaczy, a 6 listopada 2026 roku ukazało się po raz pierwszy oficjalnie nakładem Wewantsounds. To muzyka intuicyjna, transowa i otwarta na spotkanie kultur – zarazem znakomity portret artystycznego świata Cherry’ego w drugiej połowie lat siedemdziesiątych.
Koncert, który długo pozostawał poza oficjalnym obiegiem
„Sunrise” nie jest nowym albumem studyjnym ani rekonstrukcją dawnego repertuaru. To pełny zapis koncertu z 5 marca 1977 roku, wyprodukowanego przez Jamesa Quinlana. W centrum wydarzenia znaleźli się Don Cherry, Collin Walcott i wokalista Leon Thomas. Według informacji wydawcy jest to jedyny udokumentowany wspólny występ tej trójki.
W części wieczoru dołączyli do nich pozostali muzycy zespołu Oregon: kontrabasista Glen Moore, multiinstrumentalista Paul McCandless oraz Ralph Towner, grający na gitarze, fortepianie i instrumentach perkusyjnych. Nie należy jednak traktować tego składu jako obecnego w każdym utworze – wydawca opisuje ich udział jako gościnne dołączenie do części koncertu.
Muzyka bez granic i bez sztywnego podziału ról
Don Cherry od dawna traktował jazz jako przestrzeń spotkania różnych tradycji. Jego własna koncepcja „Organic Music” nie polegała na mechanicznym łączeniu egzotycznych brzmień z jazzową improwizacją. Chodziło raczej o swobodny, wspólnotowy sposób muzykowania, w którym melodia, rytm, głos i barwa instrumentu mogły naturalnie przechodzić jedna w drugą.
W „Sunrise” Cherry sięga po kieszonkową trąbkę, flet, perkusję, głos i doussn’gouni – tradycyjny instrument strunowy z Afryki Zachodniej. Collin Walcott wnosi do tej muzycznej rozmowy tablę, sitar, konchy, cymbały młoteczkowe i głos. Leon Thomas używa instrumentu określonego w materiałach wydawcy jako N’dehou, a także perkusji i śpiewu. Zamiast klasycznego podziału na sekcję rytmiczną i solistów słyszymy tu płynny dialog barw i gestów.
Ważna jest również obecność Thomasa. Jego charakterystyczny, swobodny sposób frazowania i wokalne eksperymenty wprowadzają do muzyki element rytualny, ale nie zamieniają jej w teatralny spektakl. Głos staje się kolejnym instrumentem – równorzędnym wobec trąbki, fletu czy perkusji.
Pięć części jednej muzycznej podróży
Album zawiera pięć utworów, a jego czas trwania przekracza 78 minut. Otwierający całość „Sunrise” trwa ponad 23 minuty i wyznacza medytacyjny, rozwijający się stopniowo charakter koncertu. Dwuczęściowe „Doussn’ Gouni Fly” przenosi uwagę na dialog instrumentów i rytmów, a krótsze „Eastern Flute Song” stanowi oddech przed finałowym, ponad dwudziestominutowym „Holy River”.
- Sunrise – 23:11
- Doussn’ Gouni Fly, Part 1 – 16:38
- Doussn’ Gouni Fly, Part 2 – 12:19
- Eastern Flute Song – 6:14
- Holy River – 20:05
Warto słuchać tej muzyki bez pośpiechu, najlepiej w całości. Długie formy nie są tu popisem wytrzymałości solistów. Pozwalają raczej obserwować, jak z powtarzanych motywów, krótkich fraz i zmian faktury powstaje wspólna narracja. To koncert, w którym ważniejsze od efektownego punktu kulminacyjnego bywa samo trwanie i stopniowa przemiana dźwięku.
Don i Moki Cherry – muzyka jako całościowa wizja
Wydanie przypomina także o twórczej relacji Dona Cherry’ego z Moki Cherry. Okładkę albumu zdobi reprodukcja jej gobelinu „Mandala” z 1975 roku. Nie jest to przypadkowa dekoracja: sztuka wizualna, projektowanie przestrzeni, rękodzieło i muzyka były w ich wspólnym świecie blisko siebie. Moki współtworzyła estetykę koncertów i otoczenie, w którym muzyka Cherry’ego mogła funkcjonować jako doświadczenie szersze niż sam występ na scenie.
Nowe wydanie Wewantsounds zostało przygotowane z oryginalnych taśm i zremasterowane przez Davida Hachoura w paryskim Colorsound Studio. Dwupłytowa edycja winylowa otrzymała rozkładaną okładkę, a wydanie zawiera niepublikowane wcześniej fotografie koncertowe Keitha Hodkinsona oraz nowe noty autorstwa Jasona Weissa, przygotowane w rozmowie z producentem koncertu Jamesem Quinlanem. Album ukazał się również na CD i w formacie cyfrowym.
Dlaczego warto wrócić do „Sunrise”?
„Sunrise” pokazuje Don Cherry’ego jako muzyka, dla którego improwizacja była sposobem słuchania świata. Spotkanie z Walcottem i Thomasem, a w części koncertu także z muzykami Oregon, tworzy niepowtarzalny skład i dokumentuje moment, w którym jazz coraz śmielej przekraczał granice gatunków, geografii i tradycyjnych ról instrumentalnych.
To nie jest pozycja wyłącznie dla kolekcjonerów rzadkich nagrań ani ciekawostka dla fanów archiwalnych wydań. „Sunrise” ma własną dramaturgię, organiczny puls i atmosferę, która rozwija się z każdą kolejną minutą. Jeśli w twórczości Cherry’ego najciekawsze jest dla nas właśnie to połączenie swobody, duchowości i otwartości na inne kultury, ten koncert jest spotkaniem, którego nie warto przegapić.
Informacje o wydaniu
Don Cherry: „Sunrise – Live in Ypsilanti, MI, 1977”. Wewantsounds, wydanie 6 listopada 2026. Nagranie: Pease Auditorium, Ypsilanti, Michigan, 5 marca 1977. Wydawca: Wewantsounds – oficjalna strona albumu i pełne informacje o wydaniu.